Tanju Okan kimdir

Balkon Melodi Festivali hatırası
2 Eylül 1964 yılında o zamanki Yugoslavya’nın başkenti Belgrad’da, Taş Meydan’da, Balkan Melodileri Festivali adı verilen bir festival düzenlendi. İlginçti, çünkü çok sevilen seslere sahne olmuş, dinleyenler büyülenmişti. Bunun yanında Türk müziğinin ilk kez yurt dışında tanıtılıyor olması açısından da çok önemliydi. Tanju, festivaldeki yarışmaya Erol Büyükburç ve Tülay German ile katıldı. Bu festival, Tanju Okan’ın hayatının dönüm noktalarından biriydi. Oraya gidişini ve yarışmaya katılmasını şöyle anlatıyordu:

“64’te milli orkestrayı, müzisyenler sendikası ve müzisyenler seçtiler. Erol Büyükburç, Tülay German ve ben gittik. Ayrıca bir de milli orkestramız vardı tabii; Selim Özer, Vasfi Uçaroğlu, Alper Feyman, Erol Ergüner. O gece bir anımız, bir anım oldu daha doğrusu. Taş Meydan yıkılıyor, aşağı yukarı 5 bin kişilik bir tenis kortta veriliyordu konser, yarış yapılıyordu. Efendime söyleyeyim, Erol Büyükburç, çok büyük tezahürat aldı. Dediler ki, bu vaziyette ikinci bir sanatçı çıkamaz. O kadar büyük bir alkış var ki, “İhtilal!” diye bağırıyor oradaki yöneticiler. Kulakları çınlasın Şemsi Sılkım Bey, gazeteci, o da tercümanla izliyor konseri. Tanju ne diyorsun, dedi. Ben çıkıyorum efendim, dedim. Fırladım çıktım. Bir anda evvela bir uğultu oldu, ondan sonra şarkıya girince uğultu kesildi.”

Evet, şarkıya girince uğultu kesilmişti, çünkü herkes Tanju’nun sesinden büyülenmiş gibiydi. Bu şarkı, “Kundurama Kum Doldu”ydu. Elinde bir içki bardağıyla sahneye çıkan Tanju, bir de “Stasera Pago İva” adlı İtalyanca şarkıyı kendi tarzında söyledi ve şarkının sonuna geldiğinde sözlere uyarak bardağı yere çarptı. Tuz buz olmuş kadehin şahitliğinde şarkı bitince herkes ayağa fırladı ve yedi dakika boyunca durmadan alkışlamaya devam ettiler. O gün burada büyük ödülü dört şarkı söyleyen Tanju Okan aldı.

Dünya çapında söyledi ve beyaz perdedeydi
Balkan Festivali’ndeki ses getiren başarısının yankısı dünyaya yayılmıştı. Yarışmada söylediği ilk şarkı “Kunduruma Kum Doldu”, Yugoslavya’da çıkan bir EP’de (uzun çalar) yayınlandı. Bu plak, Tanju Okan’ın piyasaya sürülen ilk çalışmasıydı. “Kundurama Kum Doldu” adlı ilk plağı, 1965 yılında Sahibin Sesi şirketinden yayınlandı. Yine aynı dönemde Türkiye’nin ilk futbol plaklarından biri olan “Maça Dolmuş”u çıkardı.

1967 yılında bir Frank Sinatra hiti olan “Stangers in the Night”ın üzerine yazılmış Türkçe sözlerle yorumladığı “İki Yabancı” 45’liğini çıkardı. Ancak Ajda Pekkan da aynı eseri, aynı isim fakat farklı sözlerle yorumlamıştı. Tanju, Pekkan’ın gölgesinde kalmıştı. Büyük çıkışına biraz daha zaman vardı.

Tanju, 60’ların sonunda Türkiye’de plak doldurmaya başlayan Fransız sanatçı Patricia Carli’nin dikkatini çekmişti. Fransa’ya davet edildi ve burada Fransızca kayıtlar yaptı. Onlardan “Le Sourire De Mon Amour” ve “S'il N'y Avait Que Toi Au Monde”, Fransa’da 45’lik olarak yayınlandı. Ancak bu süre öyle iki cümleyle anlatılacak kadar basit geçmemişti. Yayınlanması sırasında yaşanan sıkıntılar, plak yayınlandıktan sonra da yaşanmaya devam etti. Yurt dışındaki işleri büyük prestijdi, ancak daha çok tanıtıma ihtiyaç vardı. Yine de Türkçe plaklarının çok başarılı olması ona bir şöhret kazandırıyordu; belki de yurt dışı çalışmaları pek de üstüne düşülmesi gereken bir şey olarak görülmemişti.

En iyi mekânlarda şarkı söylemesi bir yana, filmlerde de rol almaya başlamıştı. Yurt dışında da başarısız olduğu söylenemezdi. Nihayet şöhreti Amerika’ya uzandığında Tanju, New York, Washington ve Boston’da konserden konsere koşuyordu. İşte bu zaman diliminde Türkiye’deki hayranlarının payına onu beyaz perdeden takip etmek düşmüştü.

Ölümsüzlüğü keşfedeceği pek çok adım atmıştı. Sesi kadar beyaz perdedeki oyunculuğu da çok sevilmişti. Aslında oynamıyordu; tüm doğallığıyla kameranın karşısına geçiyordu. İlk olarak 1964 yılında “Cübbeli Gelin” filmiyle beyaz perdedeydi. 1965 yılında “Yalancının Mumu” ve “İçimdeki Alev” geldi. “İçimdeki Alev”, ilk başrolüydü. Sonra 1996 yılında “Fakir Bir Kız Sevdim” ve “Aşkın Kanunu”, 1971 yılında “Ah Bir Zengin Olsam”, 1974 yılında “Şiribim Şiribom”, 1982 yılında “Gazap Rüzgârı” gibi pek çok film… Bu filmlerde hikâyedeki karakterlerin abisi, sırdaşı, dert ortağı, yaşı ilerledikçe de Tanju Baba’sı olarak rol aldı. Bu, onun gerçek hayatının bir yansımasıydı sadece...

En iyi iki dostu
Tanju, lüks kulüplerin, gazinoların sahnesinde sesiyle devleşiyor, ancak oradan indiğinde kendi dünyasına çekilip görünmez bir adam oluyordu. Seviyordu kendi hâline kalmayı. Bu dünya, onun için İstanbul’un balıkçı meyhanelerindeki kayıkçıların ve denizcilerin rakıyla demlendiği muhabbetler demekti.

Tanju, “masmavi gözlerinden sevgi akan hüzünlü ses, efkârlı adam” olarak anılıyordu arkadaşları, dostları tarafından. Onu böylesine kederlendiren neydi bilinmez ama Tanju Okan’ın ömrü boyunca değişmeyen, ne vazgeçebildiği ne onların onu bıraktığı iki dostu oldu; içki ve sigara. Öyle ki “Benim en iyi dostum içkim sigaram,” diyordu. Sonra ardından “Onlar da terk ederdi olmasa param,” diye devam edecek kadar farkındaydı her şeyin ama bu iki dosttan çok çekse de vazgeçemiyordu. Oysa ne evlilikleri sürmüştü ne de hayatının başka alanlarında bir faydasını görmüştü. Ancak yaşamı hep onlarla devam etti. Dost muydu, düşman mı bunu ancak o cevaplayabilirdi. Ancak yakın dostu Nino Varon çok sevdiği dostunu şöyle tarif ediyor, bu soruyu bir nebze olsun cevaplıyordu:

“Tanju Okan’ı bu tarif ediyor bence; elinde kadehi, delikanlı gibi yaşayan ve bohem. Bohem yani, sevgi doludur bohem. Bohem bir ressam belki soğuktur ama Tanju Okan bohem bir şarkıcıydı. Denizciydi; balığını tutardı, içkisini içerdi, arkadaşlık yapardı. Herhâlde beraber olduğu kadınlar da mutlu olmuştur.”

Varon, gözleri dolu dolu bir anısını paylaşırken de Tanju’nun sevgi dolu kalbine dikkat çekiyordu:

“Hasret’i yaptığımızda hak ettiği bir para vardı. Biz de şakayla karışık, samimiydik artık bu başarının getirdiği dostluk perçinleniyor, o dönemde biz dedik beş liralık banknot yapalım, çok para görünsün diye. Bavulla gel, dedik ki biz ona büyük bir para veriyoruz. Bavulsuz geldi. Dedim, bavul nerede? Boş ver, dedi. Sen şimdi evleneceksin, paraya ihtiyacın var, sana düğün hediyem, dedi bu şarkı. Böyle bir adam; bunu söyleyebilecek bir artist var mı?”

Ve dostunu şöyle özetliyordu:

“Tanju Okan’ın, Türk dinleyicisinin şuuru altında bir yeri var. Çünkü ‘Tanju Okan gibi’ diye bir laf vardır; ‘Tanju Okan gibi şarkı söylemek’ vardır. Tanju Okan’ın simgelediği bohemlik vardır; simgelediği belki çaktırmadan alkol, efkâr vardır, isyan vardır.”

Oğlu Tansu Okan

Evlilikleri ve oğlu Tansu
Tanju, ilk evliliğini 1963 yılında yaptı. Bu evlilikten Tansu adını verdikleri bir oğulları oldu. Her baba gibi oğlunu çok seviyordu ancak eşinden ayrılınca oğlu, kendi çocukluğunun kaderini yaşadı. Babasından uzak kalmış bir çocukken şimdi de oğlundan uzak kalan bir babaydı. Yıllar sonra Tansu, hafızasında kalmış ilk baba imajını şöyle anlatıyordu:

“İlk imaj… Tam hatırlamıyorum ama öyle bir anlatılmıştı ki bana herkesin sevdiği bir insan, babam çok büyük bir insan olmalı, diye düşünürdüm. Ama müzik yönünü tabii ki bilemezdim. Garip bir şekilde çok büyük bir adam gibi gelirdi. Sanki bir kral gibi falan… Çok uzun aralarla bir araya gelirdik; bir hafta sonunu beraber geçirirdik. O bile zor oluyordu, çünkü babam hafta sonları hep çalışıyor olurdu o dönemler. Annemin benim için kullandığı bir tabir vardır; cam sineği, derdi. Ne zaman babam geleceğini söylese ben geleceği saatten beş altı saat öncesinde hazır, cama yapışır beklermişim ve çoğunda da gelemezmiş.”

Tanju Okan isminin iyiden iyiye duyulmaya başladığı dönemlerdi; plaklar dolduruyor, filmler çekiyordu. Bu sırada Nur Erbay’la sekiz ay sürecek ikinci evliliğini yaptı. Nur, Tanju’ya, onun mavi gözlerine çok âşıktı ama kocasının alkole olan düşkünlüğü, bu evliliğin de üzerinde kara bir gölge olmuştu. Nur Erbay, ayrılıklarından sonra, 1969 yılında Milliyet Gazetesi’nin düzenlediği güzellik yarışmasında üçüncü olmuş, aynı hafta da evlenmişti. Tanju, haberleri gazeteden öğrendi.