Benlik Saygısı (Özsaygı)

Benlik, insanların “ben” ve “bana ait olan” olarak tanımladıkları bir kavramdır. Bu kavramın içine kişinin görünüşü, giyim tarzı, kendini algılama şekli, kendi hakkındaki düşünceleri, ilgi alanları, tutumları girebilir. Benlik saygısı dediğimiz kavram ise kişinin kendini değerlendirmesi sonucu ulaştığı kendini beğeni durumudur. Bir anlamda, bireyin kendini olduğu gibi kabul etmesi, saygı duyması, kendine güvenmesi ve inanması biçiminde ifade edilen düşünce, duygu ve davranışların bir bütünüdür. Birey kendini kabul ettiğinde kişiliğinin güçlü yanları ve eleştirdiği zayıflıklarının ikisiyle de uyum içinde yaşayabilir. Kendine saygı duyduğunda, insan olarak kendi kıymet ve değerini kabul eder. Saygı duyulan başka birine davrandığı şekilde kendine davranır. Kendine güvenin anlamı, toplumun bize yükledikleriyle yeterince uyumlu, davranış ve duygulardır. Yaşantıdaki dış şartların değişme ve meydan okumalarına rağmen tutarlıdır. Kendine inanmanın anlamı, yaşamdaki iyi şeylere layık olma duygusudur.

Bu süreç yaşam kalitemizi derinden etkileyen faktörlerden biridir. Benlik saygısı yüksek olan kişilerin; Fizik sağlıkları daha iyidir, Sosyal ilişkilerden zevk alırlar, Bağımsızlığa değer verirler, İletişim becerileri daha iyidir, Kendilerinin ve hayatlarının kontrolüne sahiplerdir ve İş yaşamlarında çoğunlukla başarılı kimseler olurlar.

Bu süreç doğumla gelişmeye başlar, erişkinlik dönemine kadar gelişimi sürdürür, hayat olaylarından etkilenerek iniş ve çıkışlar gösterebilir. Depresyon, kaygı ve kaygı bozukluklarında öz saygı eksikliği en büyük eşlikçilerdendir. Ancak öz saygının gereğinden fazla şişirilmesi de narsisizm, megolamanlık vs. olarak karşımıza çıkabilmektedir.

Öz saygının ilk gelişimi aile ile beraber olmaktadır. Aşırı koruyucu ailelerin ve aşırı eleştirici/ ilgisiz ailelerin çocuklarında benlik gelişiminin normal seyrinde gitmediği gözlenmektedir. Bununla beraber bireyin temel gereksinimlerinin karşılanması benlik saygısının oluşumundaki yapı taşlarından biridir.

Benlik saygımızı sürdürebilmemizin en önemli unsurları ise; kurduğumuz dostluklar, destek görebilme potansiyelimiz, diğer kişileri koyduğumuz sınırlar ve hayır diyebilme kapasitemizdir. Başkalarını kendi hayatımızda hangi basamağa yerleştirdiğimiz (gereksiz fedakarlık kültürü) yaşadığımız olayları ve etrafımıza farkında olmadan ördüğümüz duvarları belirlemektedir.

Kişinin kendisi hakkındaki yargısı, başkalarının onu olumlu ya da olumsuz olarak değerlendirilmesinden çok daha önemlidir. “Başkaları ne der” düşüncesinden uzaklaşmakta zorlanan bir toplum olsak da kendi psikolojik dengemizi korumak adına bunu yapabilmek gelişimimizi sürdürebilmemizin en önemli anahtarıdır.

Unutulmamalıdır ki; birey kendine saygı duymadan başkalarına içten ve samimi bir şekilde saygı duyması mümkün olmamaktadır. Bunun temelinde de kendini gerektiği kadar önemsemek, başkalarıyla değil kendiyle yarışmak, kendisiyle barışmak, kendini mutlu etmeye çalışmak yatmaktadır. Kendi mutsuz olan birey çevresine “kendine rağmen” mutluluk veremez. Öz saygının yaşam kalitemizi bu denli etkilemesinin altında yatan neden de budur.